Nowotwór złośliwy płuca to wciąż główna przyczyna zgonów onkologicznych w Polsce. Poważnym wyzwaniem pozostaje fakt, że choroba ta przez długi czas rozwija się w sposób całkowicie bezobjawowy, a jej rozpoznanie następuje zazwyczaj w zaawansowanym stadium, gdy możliwości podjęcia leczenia radykalnego są już mocno ograniczone. Wdrożenie regularnej diagnostyki przesiewowej ma umożliwić wychwycenie zmian nowotworowych na bardzo wczesnym, bezobjawowym etapie.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 14 lipca 2026 roku, program trafił do oficjalnego koszyka świadczeń gwarantowanych, a kontrakty na jego realizację wejdą w życie najwcześniej z początkiem października. Podstawę procedury stanowi niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej (NDTK), która ma być powtarzana co 12 miesięcy. Według szacunków resortu wdrożenie tej metody diagnostycznej pozwoli obniżyć wskaźnik śmiertelności z powodu raka płuca o 12 do 28 procent.
Kto kwalifikuje się do bezpłatnego badania NDTK?
Świadczenie przysługuje wybranym grupom pacjentów:
- Osoby w wieku 55–74 lat – warunkiem jest historia palenia tytoniu wynosząca minimum 20 paczkolat oraz status aktywnego palacza lub osoby, która zerwała z nałogiem nie wcześniej niż 15 lat temu.
- Osoby w wieku 50–74 lat – które poza wymaganym stażem palenia posiadają dodatkowy czynnik ryzyka zachorowania.
Do katalogu dodatkowych czynników ryzyka zaliczono:
- co najmniej dwuletnią ekspozycję zawodową na działanie azbestu, krzemionki, niklu, chromu, kadmu bądź spalin silników wysokoprężnych (Diesla),
- kontakt z radonem,
- zdiagnozowaną przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP),
- występowanie raka płuca u krewnego pierwszego stopnia,
- przebycie określonych chorób nowotworowych w przeszłości.
Program ma charakter profilaktyczny i jest kierowany wyłącznie do osób bez symptomów toczącego się procesu chorobowego. Wszelkie objawy sugerujące rozwój nowotworu stanowią kryterium wyłączenia z programu badań przesiewowych i wymagają innej, pilnej ścieżki diagnostycznej.
Do programu nie zostaną zakwalifikowane osoby zmagające się z: krwiopluciem, chrypką,
niewyjaśnionym spadkiem masy ciała i przewlekłym kaszlem trwającym dłużej niż 8 tygodni.
Ścieżka postępowania i profilaktyka uzależnień
W sytuacji, gdy obraz badania NDTK okaże się niejednoznaczny, pacjent zostanie skierowany na powtórne badanie kontrolne. Z kolei uzyskanie wyniku dodatniego stanowi podstawę do natychmiastowego rozpoczęcia pogłębionej diagnostyki onkologicznej. Równolegle u wszystkich zakwalifikowanych uczestników, którzy wciąż palą wyroby tytoniowe, przewidziano przeprowadzenie profesjonalnej interwencji antynikotynowej.
Finansowanie całego przedsięwzięcia w początkowych trzech latach pochłonie z budżetu NFZ ponad 114,4 mln zł. Wydatki zaplanowano etapami: w pierwszym roku funkcjonowania programu przeznaczonych zostanie około 12,7 mln zł, w drugim roku kwota wzrośnie do 38,1 mln zł, natomiast w trzecim roku wyniesie 63,6 mln zł.
Komentarze (0)