Nowe regulacje stanowią kolejną odsłonę wdrożenia nowelizacji ustawy o kierujących pojazdami oraz Prawa o ruchu drogowym (Dz.U. z 2025 r. poz. 1676). Zdecydowana większość zmienionych zapisów zaczęła obowiązywać już 3 marca 2026 roku, zaraz po upływie trzymiesięcznego vacatio legis. Ustawodawca postanowił jednak odroczyć stosowanie przepisów rozdziału 14, traktujących ściśle o okresie próbnym, o dodatkowe pół roku. Ten czas właśnie dobiegł końca, a wytyczne objęły każdą osobę, która od 3 września 2026 roku uzyskuje po raz pierwszy uprawnienia kategorii B.
Prawo jazdy od 17. roku życia. Twarde warunki dla nastolatków i ich opiekunów
Przypomnijmy, że od 3 marca 2026 roku o dokument kategorii B mogą starać się już 17-latkowie, o ile dysponują pisemnym pozwoleniem ze strony rodziców bądź opiekunów prawnych. Z tak wczesnym startem wiąże się jednak szereg obostrzeń:
- Tylko granice kraju: Młody kierowca przed ukończeniem 18. roku życia nie może wyjechać autem poza terytorium Polski.
- Obowiązkowy nadzór na prawym fotelu: Przez pierwsze 6 miesięcy od odebrania uprawnień (lecz nie dłużej niż do momentu osiągnięcia pełnoletności) 17-latek musi poruszać się w towarzystwie doświadczonego opiekuna.
- Wymagania wobec pasażera-opiekuna: Nie może to być przypadkowa osoba. Pasażer nadzorujący jazdę musi mieć ukończone co najmniej 25 lat, posiadać prawo jazdy kat. B nieprzerwanie od minimum 5 lat, być w stanie pełnej trzeźwości oraz nie mieć orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów – ani w danym momencie, ani w ciągu ostatnich 5 lat.
- Ograniczenia przewozowe: Kierowcy poniżej 18. roku życia mają zakaz przewożenia niepełnoletnich pasażerów, chyba że w pojeździe znajduje się wyżej opisany opiekun. Nie mogą również podejmować pracy w zarobkowym transporcie drogowym osób lub rzeczy (np. za kierownicą taksówki czy w ramach przewozów okazjonalnych).
Czas trwania okresu próbnego, zero używek i prawda o prędkościach
Długość trwania okresu próbnego zależy bezpośrednio od wieku, w którym kandydat zdobył uprawnienia:
- 2 lata – dla osób, które zdały egzamin po ukończeniu 18 lat.
- 3 lata – dla osób, które prawo jazdy wywalczyły w wieku 17 lat (zastrzeżono przy tym, że okres ten nie może trwać dłużej niż do skończenia przez nich 20 lat).
W trakcie trwania okresu próbnego obowiązuje całkowity zakaz zasiadania za kółkiem po spożyciu jakichkolwiek substancji psychoaktywnych. Ustawodawca wprowadził wskaźniki absolutnego zera: limit stężenia alkoholu wynosi 0,0‰ we krwi oraz 0,0 mg/dm³ w wydychanym powietrzu. To samo dotyczy środków działających na organizm podobnie do alkoholu, gdzie limit wyznaczono na 0,0 ng/ml.
Warto przy tym wyprostować mit powielany w części przekazów medialnych: znowelizowane w 2025 roku przepisy nie wprowadzają żadnych odrębnych, zmniejszonych limitów prędkości dla początkujących. Osoby w okresie próbnym podlegają dokładnie takim samym ograniczeniom prędkości, jakie obowiązują pozostałych uczestników ruchu.
System dyscyplinowania: Kursy po 12 punktach i natychmiastowa utrata prawa jazdy
Młodzi stażem kierowcy muszą szczególnie uważać na gromadzone punkty karne, gdyż taryfikator obchodzi się z nimi bez litości.
- Przekroczenie bariery 12 punktów karnych: Kierowca zostaje skierowany na praktyczny kurs dotyczący zagrożeń na drodze, organizowany przez Ośrodek Doskonalenia Techniki Jazdy (ODTJ). Na zrealizowanie szkolenia przysługuje 12 miesięcy od dnia popełnienia wykroczenia skutkującego przekroczeniem tego limitu. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy prawomocne orzeczenie w sprawie zapadnie później niż po 9 miesiącach od zdarzenia – wówczas termin na odbycie kursu wynosi 3 miesiące od daty uprawomocnienia się wyroku. Lekceważenie tego nakazu i nieukończenie szkolenia na czas oznacza zatrzymanie prawa jazdy. Koszt uczestnictwa w takim kursie jest określany na podstawie rozporządzenia wykonawczego właściwego ministra.
- Dwa poważne wykroczenia: Jeżeli w czasie trwania okresu próbnego kierujący popełni dwa określone w przepisach ustawy wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym, potwierdzone prawomocnym rozstrzygnięciem, starosta obligatoryjnie przedłuży jego okres próbny. W przypadku, gdy rozstrzygnięcie uprawomocni się już po zakończeniu okresu próbnego, organ nałoży dwuletni, uzupełniający okres próbny.
- Zasada pierwszego roku: Najbardziej bezwzględny mechanizm czeka osoby w ciągu pierwszych 12 miesięcy od chwili wydania dokumentu. Zebranie w tym okresie powyżej 20 punktów karnych kończy się definitywnym cofnięciem uprawnień decyzją starosty.
Bat na wszystkich kierowców: Złamanie zakazu to 5 lat bez kółka i kurs od zera
Chociaż większość nowych przepisów uderza w debiutantów, jedna fundamentalna zmiana dotyczy absolutnie wszystkich zmotoryzowanych na polskich drogach, bez względu na to, jak długo posiadają uprawnienia.
Mowa o osobach decydujących się na jazdę pomimo formalnej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy (wydawanej chociażby za przekroczenie prędkości o ponad 50 km/h w warunkach określonych przez prawo). Złapanie za kierownicą w okresie trwania takiego zawieszenia poskutkuje bezwzględnym cofnięciem uprawnień na okres 5 lat, licząc od dnia ujawnienia tego czynu.
Dla ukaranego oznacza to całkowity powrót do punktu wyjścia. Po upłynięciu pięciu lat nie wystarczy złożyć wniosku o zwrot dokumentu – kierowca będzie musiał przejść pełną procedurę przewidzianą dla nowicjuszy, w tym ponownie ukończyć kurs w szkole jazdy i zdać państwowy egzamin teoretyczny oraz praktyczny.
Komentarze (0)