Kutno w 1860 roku
Kutno w połowie XIX wieku było zupełnie innym miejscem niż dziś. Jak wynika z przetoczonych przez Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej opisów statystycznych przechowywanych w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie, miasto miało wówczas charakter typowo rzemieślniczo-handlowy.
W 1860 roku Kutno było miastem powiatowym, należącym do prywatnego właściciela – Felixa Mniewskiego. Znajdowało się w guberni warszawskiej, powiecie gostynińskim.
Kutno, jako miasto powiatowe było siedzibą władz: Biuro Naczelnika Powiatu Gostyńskiego, Sąd Pokoju Okręgu Orłowskiego, Kassa Powiatu, Magistrat, Stacya Pocztowa, Urząd Skarbowy, Naczelnik Żandarmskiej Komendy i Naczelnik Inwalidnej Komendy, a zarazem Naczelnik Etapu i Nadzorca Magazynu Prowianskiego.
Drewniane miasto bez fabryk
Miasto liczyło 225 domów, z czego aż 144 były drewniane, a tylko 81 murowanych. W mieście funkcjonowały podstawowe instytucje, takie jak ratusz nie murowany; szpital powiatowy, koszary drogowe i mieszkanie konduktora, dom pocztowy, szkółka elementarna katolicka, czy dom murowany.
Z zabudowań gospodarczo-przemysłowych było dziewięć wiatraków (własność dominium). Na terenie Kutna nie było zabudowań fabrycznych. Były za to dwa hotele.
Działały także gorzelnia i browar. W mieście było również 7 gospodarstw.
W 1860 roku w Kutnie mogliśmy znaleźć następujące ulice: Rynek Nowy, Stary Rynek, Rynek Zduński oraz ulice: Królewska, Stara Warszawska, Podrzeczna, Senatorska, Płocka, Toruńska, Poznańska, Pałacowa, i trzy małe uliczki przechodnie. Kanałów podziemnych nie było.
W mieście istniały zgromadzenia: szewskie, stolarskie, młynarskie, rzeźnickie, ale nie miały żadnych szczegółowych przywilejów, a zgromadzeń kupieckich wcale nie było.
W mieście funkcjonowało aż 288 rzemieślników.
Miasto targów i jarmarków
Kutno żyło handlem. Targi odbywały się co tydzień, a w ciągu roku organizowano aż 6 jarmarków. Znajdowały się także dwie szkółki elementarne płci męskiej, rządowa katolicka i ewangelicka oraz dwie szkółki prywatne płci żeńskiej i jedna płci męskiej. Mogliśmy znaelźć Szpital Powiatowy dwie apteki, areszt detencyjny (śledczy) sądowy w gmachu ratuszowym i odwach wojskowy (wartownia i areszt wojskowy).
W mieście funkcjonowały dwie cukiernie, dwa zajazdy, jedna traktiernia (garkuchnia), osiem kawiarni utrzymywanych przez Żydów, 18 szynków piwa i wódki oraz jatki rzeźnickie i piekarskie.
Przez miasto przepływała rzeka Ochnia, nad którą znajdowało się sześć mostów. Poza granicami miasta działały młyny wodne i tartak.
Miasto liczyło 5668 mieszkańców, z czego największą grupę stanowili Żydzi (3898 osób). Katolicy stanowili 1635 mieszkańców, a mniejsze grupy to ewangelicy i prawosławni.
Ludność składała się tylko po większej części ze starozakonnych i biednych mieszczan chrześcijan, którzy zatrudniali się rzemiosłami, głównie szewstwem i krawiectwem. Do roku 1843 było pięciu sukienników, lecz ci skutkiem ubóstwa upadli i fabryki zwinęli. Rolników zaś było 24, lecz i ci dla ubóstwa grunta swoje odsprzedali dominium i gospodarstwa zaprzestali.
W liczbie ludności powyżej wymienionej znajdowało się 2 duchownych wyznania rzymskokatolickiego; 1 rabin; 31 urzędników i oficjalistów; 3 lekarzy; 2 nauczycieli rządowych; 3 nauczycieli prywatnych.
Kutno było miejscem wielokulturowym, ale też ubogim. Wielu mieszkańców utrzymywało się z drobnego handlu i rzemiosła, a część rolników z czasem porzuciła swoje gospodarstwa.
Dzisiejsze Kutno trudno porównać z tym sprzed ponad 160 lat. Jednak historyczne zapisy pokazują, jak wyglądały początki miasta, które nadal się rozwija.
Wiecej takich informacji znajduje się w Kutnowskich Zeszytach Regionalnych z 2006 roku, gdzie ukazały się Opisy Kutna z 1820 i 1860 roku opracowane przez Tomasza Dzikiego.
Komentarze (0)