Zabytki w gminie Żychlin
Zgodnie z definicją, zabytkiem nazywamy nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Na terenie gminy Żychlin możemy podziwiać aktualnie kilkanaście zabytków. Co o nich wiadomo? Sporą dozę informacji otrzymujemy dzięki Towarzystwu Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej.
Dwór w Dobrzelinie
Wybudowano go najprawdopodobniej na zlecenie Władysława Łubieńskiego, do którego majątek należał w latach 1849-1866, bądź też już wcześniej przez jego teścia, Władysława Orsettiego. Dwór w Dobrzelinie jest budynkiem w stylu klasycystycznym, murowanym z cegły, parterowym. Otaczają go resztki parku krajobrazowego.
Podczas II wojny, w okresie kampanii wrześniowej w dworze mieścił się szpital polowy. Po wojnie mieścił się w nim Urząd Rady Gminy i szkoła podstawowa. Potem dwór długo nie miał właściciela.
Obecnie właścicielem dworu są Beata i Ryszard Łysakowie, którzy w 2015 r. powołali Fundację Dworu Dobrzelin. Organizowane są tutaj tematyczne imprezy plenerowe na rzecz ogółu społeczności, takie jak coroczne Wianki dworskie w Dobrzelinie oraz rekonstrukcje historyczne we współpracy z lokalnymi organizacjami pozarządowymi oraz społecznością szkolną i harcerską.
Kościół w Śleszynie
Kościół w obecnej formie, w stylu klasycystycznym, datowany jest na 1836 rok. Parafię w Śleszynie erygowano już w XIV w. Budowę pierwszego drewnianego kościoła przypisuje się rodzinie Śleszyńskich, ówczesnych właścicieli majątku. Na przełomie XV i XVI w. stan techniczny kościoła był zły, dlatego podjęto decyzję o budowie nowej świątyni.
Wówczas Mikołaj Śleszyński pomiędzy swoimi dwoma majątkami – Śleszynem Wielkim i Śleszynem Małym – wybudował i uposażył w miejscowości Sołek murowany kościół. Po upływie ok. 300 lat kościół jednak rozebrano, a za sprawą dziedzica Tomasza Pruszaka kolejny wzniesiono w pobliskim Śleszynie. Jego patronem został św. Aleksander, papież i męczennik. W 1836 r. poświęcił go ks. Tomasz Kublicki, proboszcz sochaczewski, kanonik łowicki.
Pałac w Śleszynie
Wybudowano go w latach 1830-1840 dla rodziny Pruszaków. Jest to budynek w stylu klasycystycznym. Dwór otacza park o powierzchni 1,5 ha.
Po wybuchu II wojny światowej we dworze stacjonowała Samodzielna Grupa Operacyjna pod dowództwem gen. Edmunda Knoll-Kownackiego. W 1945 r. majątek rozparcelowano.
Dwór w Śleszynku
Powstał w latach 20. XIX w. Jest to budynek murowany, otynkowany, parterowy z mieszkalnym poddaszem, na planie litery „T”.
Dwór otacza park założony w końcu XIX w. Przez lata majątek zmieniał właścicieli. W 1935 r. na spółkę kupiły go dwa małżeństwa – Grzybowscy i Romanowie. Kolejnym właścicielem został Stanisław Roman, dyrektor cukrowni w Dobrzelinie, a po nim Tadeusz Kurnatowski.
Dwór w Żabikowie
Wybudowano go w 1914 r. W pobliżu dworu zachowały się też pozostałości dawnego ogrodzenia. Obecnie majątek jest własnością prywatną.
Dwór w Zarębowie
Na początku XX wieku najprawdopodobniej wzniósł go Leon Stachowski, pochodzący z kresów wschodnich, zasłużony działacz samorządowy. Dwór jest murowany, otynkowany, składający się z siedmioosiowej części parterowej, posiadającej pośrodku ryzalit oraz z trzyosiowej części piętrowej.
Ostatnim przedwojennym właścicielem majątku, który kupił go w lipcu 1939 r. był Tomasz Kulesza. W 1945 r. gospodarstwo rozparcelowano. Dwór został podzielony na mieszkania dla wielu rodzin i z braku systematycznych remontów ulegał on szybko dewastacji.
W latach 80. został on zakupiony przez prywatnych właścicieli. Od kilkunastu lat dwór ma nowego właściciela, który przywrócił temu miejscu dawny blask. W pięknie wyremontowanym dworze swoją siedzibę ma Różana Rezydencja – luksusowy hotel, SPA i restauracja.
Biblioteka w Żychlinie
Budynek w stylu dworkowym ulokowany jest w Żychlińskim Parku Miejskim w kwadracie ulic: Barlickiego, Aleje Racławickie, T. Kościuszki, Młyńska. „Dworek” został wybudowany w okresie II wojny światowej z przeznaczeniem na siedzibę hitlerowskiego burmistrza miasta, Karla Hempla z materiałów przeznaczonych na budowę szkoły.
Budowla została wzniesiona przez mieszkańców getta, którzy w czasie okupacji niemieckiej wykonywali prace na terenie miasta. Po wojnie w “dworku” mieściło się krótko liceum ogólnokształcące, potem przez wiele lat był tutaj internat tegoż liceum. W 1976 r. w budynku umieszczono przedszkole samorządowe. Od 2001 r. ma tu swoją siedzibę Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna im. Marii Kownackiej.
Cmentarz choleryczny w Żychlinie
Malutki cmentarz usytuowany jest na peryferiach miasta, w lasku przy ul. Ks. Blizińskiego 31. Założono go w 1852 r., kiedy to mieszkańców Żychlina i okolicy dziesiątkowała epidemia cholery. Na nekropolii znajduje się jedna mogiła zbiorowa z krzyżem i tablicą informacyjną oraz cztery betonowe nagrobki. Widoczne są też kopce ziemne.
Cmentarz żydowski z Żychlinie
Cmentarz założono prawdopodobnie w I poł. XVIII w., kiedy to w Żychlinie utworzono kahał żydowski. Zajmuje on działkę o pow. blisko 1,5 ha. Podczas II wojny światowej na jego terenie Niemcy wykonywali egzekucje na Żydach z żychlińskiego getta. Cmentarz został przez nich zdewastowany, a nagrobki wykorzystywano do prac budowlanych – m.in. do budowy chlewni. Po wojnie cmentarz ulegał dalszej degradacji – okoliczni mieszkańcy wypasali na nim krowy i próbowali nawet uprawiać ziemniaki.
W ostatnich latach, dzięki interwencjom dawnych żydowskich mieszkańców miasta, teren nekropolii został ogrodzony płotem i uporządkowany. Wystawiono na nim pomnik ku czci ofiar Holocaustu oraz nagrobek tablicowo-skrzyniowy, upamiętniający cadyka Szmuela Abę z Żychlina, zmarłego w 1879 r. Z zachowanych fragmentów macew utworzono pomniki-lapidaria.
Kościół w Żychlinie
Parafia w Żychlinie powstała w I poł. XIV w. Wzmiankowana jest w źródłach z 1331 r., kiedy to Krzyżacy mieli spalić drewniany kościół parafialny. Drugi kościół, również drewniany, wybudowano w 1418 r.
W latach 1772-1782 Pruszakowie ufundowali budowę obecnego kościoła p.w. świętych Apostołów Piotra i Pawła. Konsekrowano go 29 czerwca 1782 r. W 1838 r. świątynię rozbudowano.
Podczas II wojny światowej kościół został obrabowany i zamieniony na magazyn. W czasie wojny uszkodzono dach, rozebrano ogrodzenie, zdewastowano grobowce i nagrobki na cmentarzu przykościelnym. W lutym 1945 r. kościół ponownie otwarto i rozpoczęto remonty.
Synagoga w Żychlinie
Żychlińską synagogę wybudowano na miejscu drewnianej XVIII-wiecznej w 1880 r. wg projektu Aleksandra Woyde.
W latach 20-tych XX w. budynek przebudowano i dodano m. in. okna w przedsionku. W czasie okupacji Niemcy zdewastowali budynek, urządzając w nim magazyn. Zamurowano wówczas wysokie, półokrągło zakończone okna, zostawiając tylko ich górną część.
Obecnie synagoga jest ruiną grożącą zawaleniem, pozbawioną dachu, z zamurowanymi wejściami. W jej głównej sali zachowała się galeria dla kobiet, wsparta na żeliwnych, korynckich kolumnach. We wschodniej ścianie przetrwały pozostałości malowideł, znajdujących się wokół Aron ha-kodesz, czyli szafy ołtarzowej, służącej do przechowywania rodału – ozdobnej drewnianej skrzynki na zwoje Tory oraz obramowanie zamurowanych dziś drzwi zewnętrznych.
Komentarze (0)