3 lipca 2026 r. Sejm uchwalił ustawę tworzącą Osobiste Konta Inwestycyjne, określane skrótem OKI. Za przyjęciem przepisów głosowało 427 posłów, przeciw było 5, a jeden wstrzymał się od głosu. Ustawa ma teraz trafić do Senatu.
Nowy system ma obowiązywać od 1 stycznia 2027 r. Jego głównym celem jest stworzenie Polakom alternatywy dla obecnych zasad inwestowania, w których od zysków kapitałowych pobierany jest 19-procentowy podatek. W przypadku OKI podatek Belki ma zniknąć, ale po przekroczeniu ustawowych limitów pojawi się inna danina – od wartości zgromadzonych aktywów.
Nowy podatek od wartości aktywów od 2027 r.
Najważniejsza zmiana polega na odejściu od opodatkowania rzeczywiście osiągniętego zysku. W nowym systemie fiskus nie będzie sprawdzał wyłącznie tego, ile inwestor zarobił na akcjach, funduszach czy odsetkach. Po przekroczeniu ustawowej kwoty wolnej znaczenie będzie miała wartość majątku zgromadzonego na Osobistym Koncie Inwestycyjnym.
Rozwiązanie nie obejmie jednak automatycznie wszystkich oszczędności Polaków. Pieniądze trzymane na zwykłym rachunku bankowym, tradycyjnej lokacie czy rachunku maklerskim poza systemem OKI nie zostaną z tego powodu objęte nowym podatkiem. Danina będzie związana wyłącznie z dobrowolnym korzystaniem z Osobistego Konta Inwestycyjnego.
W zamian za wejście do systemu posiadacz konta uzyska możliwość inwestowania bez 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych. Mechanizm ma więc opierać się na wyborze: pozostanie przy dotychczasowych zasadach albo korzystanie z rachunku, na którym nie będzie podatku Belki, ale przy większym majątku może pojawić się podatek od aktywów.
Limit 100 tys. zł na inwestycje
Najwyższa kwota wolna ma dotyczyć aktywów związanych z rynkiem kapitałowym. Do 100 tys. zł wartości inwestycji zgromadzonych na OKI podatek od aktywów nie będzie pobierany.
W tej części konta mają znaleźć się przede wszystkim akcje spółek, jednostki funduszy inwestycyjnych, obligacje przedsiębiorstw oraz inne instrumenty finansowe dopuszczone do systemu. Dopiero wartość aktywów przekraczająca ustawowy próg ma podlegać nowej daninie.
Oznacza to, że osoba posiadająca na OKI inwestycje o wartości niższej niż 100 tys. zł będzie mogła korzystać ze zwolnienia z podatku Belki, nie płacąc jednocześnie podatku od wartości aktywów. Dopiero większy portfel inwestycyjny spowoduje powstanie obowiązku podatkowego.
Limit 25 tys. zł dla lokat i bezpiecznych oszczędności
Inaczej mają wyglądać zasady dotyczące części oszczędnościowej. W przypadku lokat bankowych oraz skarbowych obligacji oszczędnościowych limit przewidziano na poziomie 25 tys. zł.
Nie będzie to jednak dodatkowa kwota doliczana do 100 tys. zł przeznaczonych na inwestycje. Limit dla aktywów oszczędnościowych mieści się w ogólnym limicie zwolnienia przewidzianym dla OKI.
Przepisy wyraźnie premiują więc inwestowanie na rynku kapitałowym. Osoba, która będzie chciała korzystać z pełnego limitu zwolnienia, nie będzie mogła przeznaczyć całej kwoty na lokaty i inne instrumenty uznawane za bezpieczne.
Tak skonstruowany system ma zachęcić część Polaków do przeniesienia pieniędzy z depozytów bankowych do akcji, funduszy i innych instrumentów finansowych.
Podatek Belki znika, ale tylko na OKI
Dziś dochody z wielu form oszczędzania i inwestowania są objęte 19-procentowym podatkiem od zysków kapitałowych. Dotyczy to m.in. odsetek z lokat oraz zysków osiąganych na rynku finansowym.
W przypadku Osobistych Kont Inwestycyjnych zasada ma się zmienić. Odsetki, dywidendy i inne dochody osiągane w ramach OKI nie będą opodatkowane podatkiem Belki.
Nie oznacza to jednak, że nowy system zawsze będzie korzystniejszy. Przy większych portfelach inwestor będzie musiał porównać potencjalne oszczędności wynikające z braku 19-procentowego podatku od zysków z wysokością daniny naliczanej od wartości aktywów.
Znaczenie będzie miał zarówno poziom zgromadzonego kapitału, jak i osiągane wyniki inwestycyjne. Inaczej sytuacja będzie wyglądała w przypadku osoby regularnie uzyskującej wysokie zyski, a inaczej w przypadku inwestora, którego aktywa mają dużą wartość, ale w danym roku nie przyniosły znaczącego dochodu.
Stawka podatku od aktywów w pierwszym roku
W 2027 r., czyli w pierwszym roku funkcjonowania systemu, stawka podatku od wartości aktywów ma wynosić 0,85 proc.
W kolejnych latach jej wysokość nie będzie stała. Zgodnie z przyjętym mechanizmem ma odpowiadać 19 proc. stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego obowiązującej 31 października roku poprzedzającego dany rok podatkowy.
Przykładowo, gdyby zastosować ten mechanizm przy stopie referencyjnej wynoszącej 3,75 proc., stawka podatku od aktywów wyniosłaby około 0,71 proc.
Powiązanie wysokości daniny ze stopami procentowymi oznacza, że koszt korzystania z OKI może zmieniać się w kolejnych latach. Spadek stóp powinien prowadzić do obniżenia stawki podatku, natomiast ich wzrost może oznaczać większe obciążenie.
Podatek liczony od średniej wartości pieniędzy
Podstawą opodatkowania nie będzie stan konta na koniec roku ani wartość aktywów z jednego, wybranego dnia. Ustawa przewiduje obliczanie średniej dziennej wartości aktywów.
W praktyce konieczne będzie zsumowanie wycen konta na koniec każdego dnia i podzielenie uzyskanej kwoty przez liczbę dni, w których podatnik posiadał OKI w danym roku.
W kalkulacji mają zostać uwzględnione także wpłaty i wypłaty dokonywane w ciągu roku. Taki mechanizm ma ograniczyć możliwość sztucznego obniżania podatku przez czasowe wycofanie pieniędzy tuż przed końcem okresu rozliczeniowego.
Osobiste Konto Inwestycyjne bez ograniczenia wieku
OKI nie będzie kolejnym produktem emerytalnym. W przeciwieństwie do IKE i IKZE możliwość wypłaty pieniędzy nie zostanie uzależniona od osiągnięcia określonego wieku.
Posiadacz konta będzie mógł wpłacać i wypłacać środki zgodnie ze swoimi potrzebami. Konto będzie przeznaczone dla osób pełnoletnich i ma służyć zarówno długoterminowemu inwestowaniu, jak i bardziej elastycznemu zarządzaniu oszczędnościami.
Jedna osoba będzie mogła posiadać więcej niż jedno OKI. Rachunki mają oferować m.in. banki, domy maklerskie, fundusze inwestycyjne, zakłady ubezpieczeń oraz dobrowolne fundusze emerytalne.
Podstawowe operacje, w tym otwarcie rachunku, wpłata środków i ich wypłata, mają być wolne od opłat.
Rząd chce przenieść miliardy z lokat na giełdę
Nowe rozwiązanie ma znaczenie nie tylko dla indywidualnych oszczędzających. Rząd liczy również na zwiększenie znaczenia krajowego kapitału na polskim rynku finansowym.
Polacy przechowują znaczną część oszczędności na rachunkach bankowych i lokatach. Konstrukcja OKI ma skłaniać do przenoszenia części tych pieniędzy na rynek kapitałowy. Służy temu m.in. znacznie wyższy limit zwolnienia dla inwestycji niż dla aktywów oszczędnościowych.
Według szacunków Ministerstwa Finansów Osobiste Konta Inwestycyjne mogą do 2040 r. skierować na Giełdę Papierów Wartościowych dodatkowo około 74 mld zł.
Większy udział inwestorów indywidualnych ma poprawić płynność rynku i ułatwić polskim przedsiębiorstwom pozyskiwanie kapitału. Rząd zakłada, że większa dostępność finansowania może przełożyć się na rozwój firm i wzrost inwestycji.
Sejm przyjął ustawę, teraz decyzja Senatu
Przyjęcie ustawy przez Sejm nie oznacza jeszcze zakończenia procesu legislacyjnego. Dokument trafi teraz do Senatu, który może przyjąć go bez zmian, zgłosić poprawki albo wnieść o jego odrzucenie.
Dopiero po zakończeniu prac parlamentarnych ustawa będzie mogła trafić do prezydenta. Jeżeli cały proces zakończy się zgodnie z harmonogramem, pierwsze Osobiste Konta Inwestycyjne mają pojawić się na rynku 1 stycznia 2027 r.
Od 2030 r. limity zwolnienia mają być dodatkowo waloryzowane. Ich wysokość będzie uwzględniać inflację, dzięki czemu progi nie mają pozostawać na stałym poziomie mimo wzrostu cen.
Komentarze (0)